(met toestemming van de auteur vrij naar hoofdstuk 9 van Ennio Nimis: Kriya Yoga, Synthesis of a Personal Experience, 2012)
Hesychasme (van het Griekse ἡσυχασμός, dat stilte, kalmte, verstilling betekent) is een christelijke beweging (in de Byzantijnse traditie) die innerlijke vrede als een noodzaak beschouwt. Er zijn enkele interessante parallellen tussen het hesychasme en sommige varianten van yoga. Het belangrijkste hesychasme-onderricht heeft betrekking op het ontwikkelen van het ‘gebed van het hart’ en vormt een uitwerking van Jezus’ instructie om in de stilte van je eigen kamer te gaan om juist daar te bidden. Dit is althans de nieuwe inspiratie die het al eerder bestaande hesychasme ontving van het christendom. En dan hebben we het over het bekende bergeiland Athos in Griekenland, waar het hesychasme in de veertiende eeuw nieuw leven werd ingeblazen (een monnikenstaat met 20 kloosters).
Klooster op de Athos berg, helaas verboden voor vrouwen
Belangrijk is het voor langere tijd stilhouden van het lichaam, gevolgd door het leren afzien van afleiding door gedachten en zintuiglijke prikkels, door de gedachten waar te nemen zonder ze te volgen, vergelijkbaar met mindfulness in het boeddhisme. Het gebed van het hart, op Athos het Jezusgebed, wordt beoefend door de hele mens, dus met ziel, geest en lichaam. Lang genoeg volgehouden en zonder afleiding van lichaam of geest, opent de mens zich voor het goddelijke en dient zich een eenwording met het ‘Ongeschapen Licht’ aan, dat in verband wordt gebracht met wat de apostelen op de berg Tabor waarnamen bij de verheerlijking van hun meester. Het resultaat is een diepe ervaring van de liefdevolle relatie met God.
Er bestaan volgens Ennio Nimis belangrijke parallellen tussen hesychasme en kriya yoga, met name als het gaat om (1) instructies voor het opzeggen van het gebed als een mantra, (2) het reguleren van de ademhaling, (3) het innemen van lichaamshoudingen en (4) de aandacht voor specifieke in het lichaam waargenomen verschijnselen, als wegwijzers naar het uiteindelijke doel. Een belangrijk deel van Ennio’s materiaal is afkomstig uit een Russische roman uit de negentiende eeuw: De Weg van een Pelgrim, over iemands ervaringen op Athos. Ennio gaat diep in op de methode van het hesychasme, de parallellen met kriya yoga en een apologie tegen hen die zich verzetten tegen de gemaakte vergelijking.
Met dit laatste zijn we aanbeland bij mijn reden om op de overeenkomsten te wijzen. Volgens mij zou het christendom – ik ken het beste de katholieke kerk – gebaat zijn bij het serieus aanreiken van een methode om dichter bij God te komen. Het christendom bevat namelijk een rijkdom aan dergelijke methoden, waarvan het hesychasme er één is. Deze methode heeft ook nog eens grote raakvlakken met een vorm van yoga. Ik heb in mezelf – net als vele anderen, bijvoorbeeld wijlen pater Beijersbergen van de katholieke charismatische vernieuwing – christendom en yoga met elkaar verzoend. Misschien komt er ooit ruimte om hieraan in bredere kring aandacht te schenken. De aantrekkelijkheid van de kerk zou er op vooruit kunnen gaan.
Eén tegenwerping tegen de door Ennio gemaakte vergelijking wil ik graag belichten. Dit komt uit mijn eigen koker. Het gesprek zou als volgt kunnen gaan:
V: Als je met een methode komt om God ‘op te roepen’, zul je misschien vinden dat jij macht hebt over God en dan is het meer iets van jezelf dan van God.
A: Waarom zeg je dat God door de mens wordt opgeroepen? Misschien maak je jezelf alleen maar onweerstaanbaar voor Hem.
V: Omdat de methode ook schijnt te werken als je hiervoor een heel ander gebed invult.
A: Dat zou misschien kunnen; dat weet ik niet. Misschien heb je gelijk omdat – andersom gezien – de van oorsprong hindoeïstische kriya yoga voor mij ook werkte toen ik een christelijk gebed gebruikte in plaats van een ‘mantra’. Dan loop je als kerk misschien een risico dat mensen wel de methode gebruiken, maar met een andere intentie dan bedoeld werd.
V: Precies, dat bedoel ik!
A: Maar dan heb je als kerk intussen toch de mogelijkheid om mensen de intentie mee te geven. Dat is toch een uitgelezen kans. En dit in het licht van de zo dramatisch teruggelopen belangstelling voor wat er in de kerk gebeurt…
V: (laat het hier niet bij)
Ook de 
Loading...